Yukarı

Babalar ve kızları

Pakistanlı gazeteci ve belgesel yapımcısı Sharmeen Obaid Chinoy, 2010’da "Taliban’ın Çocukları" belgeseliyle Emmy Ödülü, 2012’de Saving Face adında, Pakistan’da asit saldırısına uğrayan kadınlarla ilgili belgeseliyle, Oskar’ı aldı. 2012’de TIME dergisi tarafından dünyanın en etkili 100 kişisinden biri seçildi. “Çaldığın kapılar açılmadığında vazgeçme, mutlaka hala çalmadığın bir kapı daha vardır”...

Pakistanlı gazeteci ve belges...

Daha fazla

II. Zeka ve Yetenek Kongresi’nden notlar -1

Bu hafta sonu, Türkiye Zeka Vakfı’nın Ankara ODTÜ’de düzenlediği II. Zeka ve Üstün Yetenek  Kongresi’ndeydim. Salonun en dolu olduğu ilk günün sabahından en boş olduğu son günün akşamına kadar elimden geldiğince tüm sunumları takip etmeye çalıştım. Gidemeyenler için kongrenin ilginç bulduğum sunumlarından bir kaç şey paylaşayım...

Bu hafta sonu, Türkiye Zeka V...

Daha fazla

Yokluktan doğan uluslararası başarı

Gerçek keşif, yeni diyarlar bulmak değil, farklı gözlerle bakmaktır. Marcel Proust, Fransız filozof ve romancı 21. yüzyılda yetenek tanımlarında “yaratıcılık” en önemli bileşenlerden biri olarak karşımıza çıkıyor. Yaratıcılık kulağa ürkütücü gelebilir; genellikle yoktan var etmek, sıfırdan bir şey geliştirmek gibi çağrışımları var. Ama öyle olmak zorunda değil: Bazen de içinde bulunduğun ortamı ya da dünyayı gözleyip, öne çıkan problemleri tespit edip, mevcut yaklaşımlardan farklı yaklaşımlar geliştirmeyi denemek son derece yaratıcı çözümlerle sonuçlanabiliyor. Kenya’nın Masai kabilesinden 13 yaşındaki Richard Turere buna güzel, ilham verici bir örnek.  İşte Turere’nin hikayesi: Turere, gergedanlar, zürafalar, sığır ve aslanlarla dolu bir milli parkın yakınında yaşıyordu. Parkın güney kısmı çitlerle tam çevrili olmadığından, parktaki aslanlar kaçıp halkın tek geçim kaynağı olan büyükbaş hayvanlara saldırıp onları parçalıyordu. Bölgedeki savaşçılar aslanlarla mücadelenin...

Gerçek keşif, yeni diyarla...

Daha fazla

1000 IQ puanı ve tango

Fransız yönetmen Luc Besson’un en son filmi Lucy’de, genç bir kadın (Scarlet Johannson) uyuşturucu mafyası tarafından tuzağa düşürülür ve taşıyıcılık yapması için bedenine yeni ve güçlü bir sentetik uyuşturucu yerleştirilir. Ancak uyuşturucu midesinde sızıntı yapar ve vücudunda meydana gelen değişiklikler, zihninin %100 potansiyelle çalışmasıyla sonuçlanır. Zihni %100 çalışan Lucy, artık insan üstü güçlere sahiptir. İnsan beyin potansiyelinin ne kadarı kullanabiliyor? Araştırmalar %0,5 ila %10 arasında rakamlar bildiriyor. Beyin potansiyelinin %10’unu kullanarak bugünkü yaşam düzeyine ulaşılabildiysek, %100’ünü kullanırsak neler olur?  Film, bu sorudan yola çıkmış. Lucy, bir bilim kurgu filmi. Ama bilişsel yetenekler üzerinde günümüzde yapılan genetik çalışmalar, bilim kurgu ile gerçeklik arasındaki çizgiyi giderek inceltiyor: Son araştırmalara göre, insan DNA’sındaki varyasyonlar ideal biçimde birleştirilirse, dünya üzerinde bugüne dek görülen en yüksek IQ...

Fransız yönetmen Luc Besson...

Daha fazla

Kim daha zeki? Rakunlar mı biz mi?

Dün çok ilginç bir yazı okudum. Kanada’da Toronto Belediyesi’nin en büyük problemlerinden biri, çöp kutularına saldırıp talan eden rakunlarmış. On yılı aşkın bir süredir belediye vatandaşlardan sebze, et, kemik, kağıt gibi organik atıklarını yeşil çöp kutularına atmalarını istiyor, ancak şehri istila eden rakunlar allem edip kallem edip kutuları bir şekilde devirip kapağını açmayı başarıyorlarmış. Kapak açılana kadar da vazgeçmiyorlarmış. Bunun üzerine Belediye daha sağlam çöp kutuları yaptırıyormuş, ancak yine de tam anlamıyla durumu düzeltememişler; rakunlar yine çöp kutusunu açmanın bir yolunu buluyormuş. American Psychological Association’da yayınlanan bir makale,  diğer hayvanlardan farklı olarak, rakunların insan nüfusunun yayılmasıyla birlikte geri çekileceğine daha da ilerlediklerini belirtiyor ve başarılarının bir nedeni olarak da, şehir ortamının rakunların zekasını geliştirmiş olabileceği görüşünü ortaya atıyor. Rakunlar o derece sıkıntı yaratmış ki,...

Dün çok ilginç bir yazı ok...

Daha fazla

Dikkat eksikliği bozukluğu mu, vicdan eksikliği bozukluğu mu?

Geçen gün bir arkadaşım beni endişe içinde aradı: Bahar, bugün Ali’nin öğretmeni okula çağırdı, çocukta dikkat dağınıklığı problemi olduğunu söyledi ve pedagog yardımı almamı önerdi, bana iyi bir pedagog tavsiye edebilir misin? Ali 6 yaşında zehir gibi bir çocuk. Öğretmen neye dayanarak dikkat dağınıklığından şüphe ediyor diye sordum. Teneffüste koşuyormuş. Derste bilmediği konuları dinleyip bildiği konuları dinlemiyormuş. Dinlemeyince ortalıkta dolanıyormuş. Zaten bundan bir süre önce de bu durumdan dolayı hiperaktiviteden şüphelenilmişti. Arkadaşım beni o zaman da aradığında önce bir zeka testi yaptırmasını önerdim. Zeka testini genellikle gereksiz buluyorum, ancak bu tarz durumlarda eğer çocuğa başka bir teşhis koyulup ilaç verilecekse öncesinde yapılmasını öneriyorum, çünkü çocuğun aşırı hareketliliğinin ve dikkat eksikliğinin nedeni zeka düzeyi ileri olduğu için sınıf ortamında sıkılması olabilir. Bu, sık yapılan bir hata. Gerçekten...

Geçen gün bir arkadaşım be...

Daha fazla

“Üstün yetenek etiketi neden sakıncalı” yazısına gelen tepkilere cevap

Geçen hafta “çocukta üstün yetenek etiketi neden sakıncalı” diye bir yazı yazdım. Yazıya tepki gösteren birkaç yorum geldi. “Sizin gibi haset zihniyetler yüzünden bu çocuklar için bu ülkede senelerdir bir şey yapılmıyor. Faydanız yok, en azından zarar vermeyin” bunlardan biriydi. Çocuklara zarar verdiğini düşündüğüm uygulamaları eleştirmeye devam edeceğim. Diğer taraftan, üstün yetenek eğitimi konusunda yıllarca master ve doktora yapmış ve on senedir Boğaziçi Üniversitesi’nde bu konudaki ihtiyaca yönelik öğretmen yetiştirmeye gayret eden biri olarak haset zihniyet olduğum ya da faydam olmadığı görüşüne katılmıyorum. Daha da faydam olsun isterdim, o ayrı. Bir diğer soru ve yorum da şu şekilde: “Üstün” etiketi, yüksek potansiyeli olan bir çocuğu aptallaştırabilir" düşüncenizin bir varsayım olduğunu düşündüğümüzde bunu nasıl kanıtlayabilirsiniz? Ayrıca bu sava göre Bilim ve Sanat Merkezleri ile...

Geçen hafta “çocukta üst...

Daha fazla

Çocukta “üstün yetenekli” etiketi neden sakıncalı?

“Bizimki testte üstün çıktı.” “3 yaşındaki kızım üstün yetenekli galiba.” “Bizim gibi üze çocukları olanlar ne yapmalı? (Üze: Üstün zekalı için bazılarının kullandığı kısaltma).” “Bu oğlan bir dahi”. Bunların bir kısmı son derece iyi niyetli, bir kısmı övünme amaçlı, bir kısmı başka bir alternatif yokluğundan kullanılan ifadeler. Ama “acı” gerçek şu ki, çocukları “üstün” diye etiketlemek onlara iyilik yapmak değildir. Neden? Bunun sebeplerini en güzel kaleme alan akademisyenlerden, Mindset (Zihniyet) kitabının yazarı Carol Dweck. Dweck, yine zeka konusunda önde gelen bir akademisyen olan Robert Sternberg’in Why Smart People Can be So Stupid (Akıllı İnsanlar Bazen Neden Bu Kadar Aptal Olabiliyor) “ kitabında, durumu şöyle özetliyor: “Bir çok zeki insan, kafayı zeki olmaya takıyor. Zekayı, kendilerinde olup başkalarında olmayan, kendilerini özel ve değerli kılan bir şey olarak görüyor”. Buraya...

“Bizimki testte üstün çı...

Daha fazla

Bahane yok!

Hayatta başınıza gelen her şeyi kontrol edemezsiniz, ama başınıza gelenlerin sizi eksiltmemesine karar verebilirsiniz. Maya Angelou Kyle Maynard ismini hiç duydunuz mu?Kyle Maynard, son 7 yıldır dünyanın beş kıtasında şirketlere, okullara, üniversitelere ve savaş gazilerine motivasyon sunumları yapan başarılı bir konuşmacı. New York Times’in en çok satanlar listesine giren No Excuses (Bahane Yok) kitabının yazarı. Aynı adla açtığı No Excuses Crossfit spor salonunda spor eğitmeni. ABD’nin en iyi takımlarında güreşen, halterde rekorlar kıran, savaş sanatlarında başarılı bir sporcu. Kyle’ın hayattaki en büyük tutkusu insanlara potansiyellerinin en üst düzeyine ulaşmaları için yardım edebilmek ve dünyaya aşılmayacak hiç bir engel yoktur mesajını verebilmek.Kyle Maynard, kısa bir süre önce de Afrika’nın en yüksek dağı olan Klimanjaro Dağı’nın zirvesine tek başına sürünerek tırmanan ilk insan.Sürünerek,...

Hayatta başınıza gelen her ...

Daha fazla